آبله میمون:

با ریشه کنی آبله در سال ۱۹۸۰ ومتعاقبا توقف واکسیناسیون آبله ،آبله میمون به عنوان مهم ترین ویروس ارتوپاکس برای سلامت عمومی مطرح شد .آبله میمونی دارای دو سویه شامل کلاد آفریقایی مرکزی(کنگو) (که از لحاظ بیماری شدیدتروبیشتر قابل انتقال می باشد) وکلاد آفریقا غربی می باشد.

آبله میمون انسان برای اولین بار درسال ۱۹۷۰ در جمهوری درموکراتیک کنگو در یک پسر ۹ ماهه در حالی که آبله در سال ۱۹۶۸ از بین رفته بود شناسایی شد.از سال ۱۹۷۰ موارد انسانی آبله در ۱۱ کشور افریقایی گزارش شده است .ولی شدت واقعی آبله میمون هنوز مشخص نیست.

در سال ۱۹۹۶-۱۹۹۷شیوع بیماری در جمهوری دموکراتیک کنگو با نسبت مرگ‌ومیر کمتر ونرخ حمله بالاتر از حد معمول گزارش شد.

از سال ۲۰۱۷ نیجریه با بیش از ۵۰۰ مورد مشکوک وبیش از ۲۰۰ مورد تایید شده ونرخ مرگ ومیر تقریبا ۳ درصد ، شیوع گسترده ای را تجربه کرده است.وتا امروز ادامه دارد.

آبله میمون یک بیماری با اهمیت بهداشت عمومی جهان است.زیرا نه نتها کشورهای غرب ومرکز افریقا بلکه سایر نقاط جهان را نیز درگیر میکند. درسال ۲۰۰۳ اولین شیوع آبله میمونی در خارج از آفریقا در ایالات متحده آمریکا بود.و باتماس با سگ های بدون سرپرست مرتبط بود. این حیوانات با موش ها یی که از غنا به کشور وارد شده بودند،نگهداری میشدند.این شیوع منجر به بیش از ۷۰ مورد آبله میمون در ایالات متحده شد.درسال ۲۰۱۸-۲۰۱۹آبله میمون توسط مسافران به کشورهای آمریکا ،سنگاپور و بریتانیا وارد شد.

در سال ۲۰۲۲ موارد متعدد آبله میمون در چندین کشور غیربومی شناسایی شد.در حال حاضر مطالعاتی برای درک بیشتر اپیدمیولوژی ، منابع عفونت والگو های انتقال در حال انجام است.

انتقال از حیوان به انسان:

انتقال از حیوان به انسان می تواند از تماس مستقیم با خون، مایعات بدن ،ضایعات پوستی ومخاطی حیوانات آلوده رخ می دهد.این ویروسدرحیواناتی مانند سنجاب ها ، موش ها وگونه های مختلف میمون و.. یافت شده است.

مخزن طبیعی آبله میمون هنوز شناسایی نشده است اگر چه جوندگان محتمل ترین آن ها هستند.

خوردن گوشت نپخته و سایر محصولات حیوانی ،حیوانات آلوده یک عامل خطر احتمالی است.

افرادی که در مناطق جنگلی یا نزدیک آن زندگی میکنند ممکن است در معرض حیوانات آلوده به طور غیرمستقیم  قرار گیرند.

انتقال از انسان به انسان:

انتقال از انسان به انسان می تواند در اثر تماس نزدیک با ترشحات تنفسی، ضایعات پوستی فرد مبتلا یا اشیا آلوده ایجاد شود.انتقال از طریق ذرات تنفسی مستلزم تماس طولانی مدت چهره به چهره است که کارکنان بهداشتی، اعضای خانواده و سایر تماس های نزدیک  را در معرض خطر بیشتری قرار می دهد.. با این حال طولانی ترین زنجیره انتقال ثبت شده در یک جامعه در سال های اخیر از ۶ به ۹عفونت متوالی فرد به فرد افزایش یافته است. این ممکن است نشان دهنده کاهش ایمنی در همه جوامع به دلیل توقف واکسیناسیون آبله باشد.

انتقال میتواند از طریق جفت مادر به جنین یا در طی تماس نزدیک در حین تولد و پس از تولد رخ دهد.بااینکه تماس فیزیکی نزدیک یک عامل خطر شناخته شده برای انتقال است در حال حاضر مشخص نیست که آیا آبله میمونی از طریق راه های انتقال جنسی منتقل میشود یاخیر

دوره کمون وعفونت بیماری:

دوره کمون (فاصله از عفونت تا شروع علائم ) آبله میمون معمولا از ۶ تا۱۳ روز است اما میتواند بین ۵ تا ۲۱ روز باشد.

عفونت را میتوان به دو دوره تقسیم کرد:

الف)دوره تهاجم :(بین ۰ تا۵ روز طول می کشد) که با تب، سر درد شدید ، لنفادنوپاتی( تورم غدد لنفاوی) کمر درد، میالژی( درد های عضلانی) و آستنی شدید( کمبود انرژی) مشخص میشود

نکته: لنفادنوپاتی یک ویژگی متمایز آبله میمون در مقایسه با سایر بیماری ها یی است که ممکن است در ابتدا  به صورت مشابه ظاهر شوند.(آبله مرغان ،سرخک ، آبله)

ب)علائم پوستی: رویش دانه های قرمز پوست معمولا در۱ تا۳ روز پس از ظهور تب شروع می شود. بثورات بیشتر بر روی صورت واندام ها متمرکز است تا روی تنه. صورت ۹۵ درصد،کف دست وپا ۷۵ درصد ، غشاهای مخاطی دهان ۷۰ درصد، دستگاه تناسلی ۳۰ درصد، ملتحمه وقرنیه ۲۰ درصد ممکن است درگیر شوند.

بثورات (دانه های قرمز)به طور متوالی از ماکول ها (ضایعات با پایه صاف) به پاپول ها( ضایعات سفت کمی برجسته)به وزیکول ها( ضایعات پر ازمایع شفاف) به پوسچول (ضایعات پر از مایع زرد رنگ ) وپوسته هایی که خشک می شوند ومی ریزند تکامل می یابد. تعداد ضایعات از چند تا چند هزار متغییر است . درموارد شدید ضایعات می توانند تا زمانی که بخش های بزرگی از پوست از بین برود باهم ترکیب شود.

واکسیناسیون:

اگر چه واکسیناسیون علیه آبله در گذشته محافظت کننده بود اما امروزه افراد کمتر از ۴۰ تا۵۰ سال (بسته به کشور) ممکن است به دلیل توقف واکسیناسیون آبله در سطح جهان پس از ریشه کنی این بیماری بیشتر مستعد ابتلا به آبله میمونمی باشند. عوارض آبله میمون می تواند شامل عفونت های ثانویه ، برونکوپنومونی، سپتی سمی، آنسفالیت ، عفونت قرینه با از دست دادن بینایی متعاقب آن ،باشد. میزان بروز عفونت بدون علامت مشخص نیست.

واکسیناسیون علیه آبله از طریق چندین مطالعه نشان داده شده که حدود ۸۵ درصد در پیشگیری از آبله میمون موثر است.بنابراین واکسیناسیون قبلی آبله ممکن است منجر به بیماری خفیف تری شود

شواهدی مبنی بر واکسیناسیون قبلی علیه آبله معمولا به صورت اسکار روی بازو دیده میشود.

یک واکسن جدیدتر براساس یک ویروس (سویه انکارا)ضعیف شده برای پیش گیری از آبله میمون در سال ۲۰۱۹ تایید شد این واکسن دو دوز است که در دسترس بودن آن محدود است.

نرخ مرگ ومیر:

نسبت مرگ ومیر مورد آبله میمون از نظر تاریخی بین ۰ تا۱۱ درصد در جمعیت عمومی بوده و درمیان کودکان خردسال بیشتر بوده است.

تشخیص های افتراقی:

تشخیص افتراقی بالینی که باید در نظر گرفته شود شامل سایر بیماری های راش مانند آبله مرغان ، سرخک، عفونت های پوستی باکتریایی، گال ، سیفلیس وآلرژی های مرتبط با دارو است.

لنفادنوپاتی یک ویژگی بالینی برای تشخیص آبله میمون از آبله یا آبله مرغان می باشد.

نمونه گیری:

در صورت مشکوک شدن به آبله میمون باید نمونه گیری انجام شود و به آزمایشگاه با قابلیت مناسب انتقال داده شود.تایید آبله میمون بستگی به نوع ، کیفیت نمونه ونوع آزمایش آزمایشگاهی دارد.بنابراین نمونه ها باید مطابق با الزامات ملی وبین المللی بسته بندی و ارسال شوند.

نمونه ها از ضایعات پوستی ، سقف یا مایع ویزیکول ها وپوسچول ها وپوسته های خشک هستند.بهترین آزمایش PCRاز این نمونه ها می باشد.

آزمایش PCR خون به دلیل مدت کوتاه ویرمی(ویروس وارد جریان خون شده وبه سایر قسمت های بدن دسترسی  دارد) نسبت به زمان جمع آوری نمونه پس از شروع علائم قطعی نیست ونباید به طور معمول از بیماران جمع آوری شود.

روش های سرولوژی و تشخیص انتی ژن برای تشخیص یا بررسی آبله میمون توصیه نمیشود.زیرا ارتوپاکس ویروس ها از نظر سرولوژی واکنش متقاطع دارند.علاوه بر این هر فردی که در گذشته یا اخیرا واکسینه شده باشد ممکن است مثبت کاذب اعلام شود.

برای تفسیر نتایج آزمایش لازم است اطلاعات بیمار با نمونه ها ارائه شود مانند:

·        تاریخ شروع  تب

·        تاریخ شروع دانه های قرمز

·        تاریخ جمع آوری نمونه

·        وضعیت فعلی

·        سن

درمان:

مراقبت های این بیماری شامل خوراندن غذا ومایعات به بیمار ودرمان عفونت های ثانویه می باشد.

یک عامل ضد ویروس به نام تکوویریمت  توسط آژانس دارویی اروپا ساخته شده که مجوز دریافت کرده ولی هنوز به طور گسترده در دسترس نیست.

افزایش آگاهی و آموزش مردم در مورد اقداماتی که می توانند برای کاهش در معرض قرارگرفتن ویروس انجام دهند استراژی اصلی پیشگیری از آبله میمون است.